Ana Sayfa / Genel / Bir Terapi: Panik Denetimi Terapisi

Bir Terapi: Panik Denetimi Terapisi

Panik bozukluğu açıklamaya yönelik bilişsel ve koşullanmaya dayalı modeller, dünyanın birçok ülkesindeki düzinelerce farklı çalışmada son derece etkili olduğu görülen yeni tedavilerin geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.

Tedaviler arasında bazı farklılıklar olmakla birlikte, hepsi davranışçı terapi veya bilişsel-davranışçı terapinin bir biçimidir.

Barlows, Craske ve meslektaşları tarafından geliştirilen Panik Denetimi Tedavisi‘nin (PDT) yaygın olarak kullanılan bir çeşidinde , çeşitli farklı bilişsel ve davranışçı teknikler tipik olarak 12 ile 15 seans süren bir programda birleştirilmiştir.

PDT’nin çeşitli yönleri bulunuyor. İlk olarak danışanlar, kaygı ve paniğin doğası ve her ikisinin de uyumsal değeri konusunda eğitilir. Panik sırasında yaşanan savaş-ya da – kaç tepkisinin doğasını öğrenen danışanlar, panik sırasında yaşadıkları duyumların normal ve zararsız olduğunu anlamaya başlar.

Danışanlara, kendi kaygı ve panik deneyimlerini günlük tutarak izlemeleri de öğretilir.

Tedavinin ikinci bölümünde, panik bozukluğu olanlara nefeslerini denetlemeleri öğretilir. Önce aşırı soluklanmaları ya da aşırı nefes alıp vermeleri istenir. Aşırı nefes alıp vermenin genellikle panik atak sırasında yaşanan çeşitli nahoş fiziksel duyumlar (Sersemleme, baş dönmesi, göğsün gerilmesi vb.) yarattığı biliniyor. (Bunu bir iki dakika deneyerek siz de görebilirsiniz.) Danışanlar nefes alıp vermelerini denetlemeyi öğrenerek, çok korktukları belirtilerden bazılarını bizzat yaratma olasılığını azaltmaya yarayan yeni bir başa çıkma tekniği üzerinde uzmanlaşır.

Üçüncü olarak, danışanlara panik atakların yanı sıra, kaygıyı tetikleyen durumlarda ortaya çıkan otomatik düşünceleri nasıl saptayacakları öğretilir. Daha sonra da panik yaşayan insanların sergileme eğiliminde olduğu mantık hatalarını ve kendi otomatik düşüncelerini mantıksal yeniden çözümlemeden geçirmeyi (Olayları “gerçekçi değerlendirme” de denebilir.) öğrenirler. Örneğin ilk kalp çarpıntısı belirtisinde kalp krizi geçiriyor olmaktan korkanlardan bunun doğruluğunu incelemeleri istenir. (“Doktor en son ne zaman kalbinde hiçbir sorun olmadığını söylemişti?”, “30 yaşında kalp krizi geçirme olasılığın nedir?” gibi.)  Daha sonraki seanslarda tedavinin bilişsel (düşünme ile ilgili) bölümü, insanlara felaketleştirmemeyi, yani panik atak yaşadıklarında olabilecek en kötü şeyi düşünmeyi (Mesela, araba kullanırken panik atak yaşadıklarında, atak geçene kadar, arabayı sağa çekip beklemeleri gerekecektir.)  öğretmeye odaklanır. Danışan felaketleştirmemeyi öğrendiğinde, panik deneyiminin kendisi genellikle daha az korkutucu olur.

Son olarak, tedavinin diğer bir bölümünde korkulan durumlara ve korkulan bedensel duyumlara maruz bırakma uygulanır. İnteroseptif korkuların (bedensel duyumlarla ilgili korku) önemi nedeniyle danışanlardan terapistle birlikte farklı bedensel duyumları ortaya çıkaracak çeşitli alıştırma yapması istenir: Aşırı nefes alıp verme, bir pipetten nefes alıp verme, başı bir yandan diğerine sallama, bir mekanda jogging yapma, bir dakika boyunca nefesini tutma vb. Her alıştırmadan sonra danışan, ortaya çıkan duyumları betimler, bu duyumların panik sırasında yaşadığı duyumlara ne kadar benzediğini tartışır ve bu duyumların ne kadar korkutucu olduğunu değerlendirir. Danışanın, panik atak sırasında yaşadığı duyuma  en yakın duyumu ortaya çıkaran egzersizler hedeflenir. Bunun arkasındaki düşünceye göre, danışan bu duyumları ortaya çıkarma alıştırması yaptığında, yaşanan rahatsızlığa dayanma yeteneği artacak ve böylece duyumlarla ilgili kaygı zamanla azalacaktır.

Daha sonra geniş kapsamlı agorafobik kaçınma sergileyen danışanlar, kendilerini, kaygının ortadan kalkmasına yetecek uzunlukta bir süre boyunca, korkulan durumlara maruz bırakmaya başlar. Tedavinin bu bölümü, danışanların çeşitli başa çıkma becerileri (bilişsel teknikler ve nefes alma teknikleri) edinmesinden sonra uygulanır.

Tedavi sonucunda danışanlar, panik yaratan durumlardan kaçınmamayı, ortaya çıkan panikle başa çıkabilmeyi, zihinlerinden geçen düşünceleri fark etmeyi ve onları gerçekçi şekilde değerlendirmeyi vb. öğrenirler.

Kaynak: Anormal Psikoloji, Kaknüs Yayınları

Göz Atın

Panik Bozukluk Nedir?

Panik bozukluk (panik bozukluğu), belirli bir durumla ilişkili olmayan sık yaşanan panik ataklar, ve bu …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir