Ana Sayfa / Genel / Agorafobi Nedir?

Agorafobi Nedir?

Agorafobinin kökenindeki agora kelimesi, Yunanca “pazar yeri” anlamına gelmektedir. Fobi ise, korku demektir. Bu şekilde birleştirildiğinde agorafobi, pazar yerinden korkmak gibi bir anlamı çağrıştırıyor. Bu algıdan hareketle pek çok kişi agorafobiyi, açık alanda veya kapalı alanda bulunmaktan korkmak olarak düşünmektedir. Oysa durum tam olarak öyle değil.

Agorafobi

Agorafobi, kaygı belirtileri ortaya çıktığında kaçmanın güç veya utandırıcı olacağı durumlar karşısında yaşanan kaygı olarak tanımlanmaktadır.

Tanımı biraz daha açmaya çalışalım isterseniz. Diyelim ki sizin kaygılanmakla ilgili bir kaygınız var. Zihniniz “Daha önce yaşadığım kaygılı hali ya gene yaşarsam?” düşüncesiyle meşgul. Bu durumda sizin için en önemli meselelerden birisi, kaygılandığınızda bulunduğunuz ortamlardan uzaklaşabilmek olacaktır. Dolayısıyla, gideceğiniz yerlerle ilgili zihniniz bir “Kolayca kaçılabilir bir ortam mı?” odaklı güvenlik taraması yapacaktır. Kaçmakta zorlanacağınızı düşündüğünüz ortamlardan uzak durma çabasına agorafobi diyebiliriz.

Kaçmanın zor olacağı durumlar herkes için farklı olabilir. Ama gene olarak marketler, alışveriş merkezleri, ibadethaneler kaçınmanın çokça yaşandığı mekanlardır. Aynı şekilde kaçmanın zor olduğu düşünülen tren, metrobüs, otobüs gibi toplu taşıma araçları ve köprüler ve uzun yol yolculukları da korkulan durumlar arasında yer almaktadır. Bulunmakta utanılan durumlar arasında ise düğün evleri, cenaze evleri, eğlence mekanları vb. gösterilebilir.

Benim karşılaştığım bazı kişiler özel olarak TEM yolunu endişe verici olarak algılamaktadırlar. Onlara göre D 100 yolu, TEM’e göre çok daha güvenilirdir. Çünkü olası bir panik anında, hastahanelere ulaşmak çok daha kolaydır.

Agorafobi yaşayan bazıları, evlerinden dışarı çıkmaya zorlanırlar. Çünkü onlara göre, evlerinin dışında hiçbir yer yeterince güvenilir değildir. Bu kişiler, mecburen evden uzaklaşmak zorunda kaldıklarında, uzaklaştıkça tedirginlik, eve yaklaştıkça da rahatlama yaşarlar.

Panik atak yaşama ya da hastalanma konusunda endişelenen agorafobikler, kaçmanın fiziksel olarak zor ya da  psikolojik olarak utanç verici olabileceği ya da kötü bir şey olduğunda anında yardım alamayacakları yer ve durumlarda bulunma konusunda kaygılanırlar.

Yakın zamana adar agorafobi ayrı bir tanı olarak değil, panik bozukluğunun bir bileşeni olarak kabul ediliyordu. Oysa yapılan pek çok araştırma, agorafobisi olan pek çok kişinin panik atak ya da panik bozukluk belirtisi olmadığını göstermiştir. Bazı araştırmalar, agorafobi belirtileri olan kişilerin en az yarısının panik atak yaşamadığını göstermektedir.

Agorafobi İçin DSM-V Kriterleri Nelerdir?

A. Aşağıdaki beş durumdan ikisi (ya da daha çoğu) ile ilgili olarak belirgin korku ya da kaygı duyma.

1. Toplu taşıma araçlarını kullanma (örn. otomobiller, otobüsler, trenler, gemiler, uçaklar).

2. Açık yerlerde bulunma (örn. otoparklar, alışveriş merkezleri, köprüler).

3. Kapalı yerlerde bulunma (örn. mağazalar, tiyatrolar, sinemalar).

4. Sırada bekleme ya da kalabalık bir yerde bulunma.

5. Tek başına evin dışında olma

B. Kişi, kaçmanın güç olabileceğini ya da panik benzeri ya da yetersizleştiren ya da utanç veren (örn. yaşlılarda düşme korkusu, altına kaçırma korkusu) diğer belirtilerin olması durumunda yardım alamayabileceğini düşündüğü için bu tür durumlardan korkar ya da kaçınır.

C. Agorafobi kaynağı durumlar, neredeyse her zaman, korku ya da kaygı doğurur.

D. Agorafobi kaynağı durumlardan etkin bir biçimde kaçınılır, bir eşlikçiye gereksinilir ya da yoğun bir korku ya da kaygı ile buna katlanılır.

E. Duyulan korku ya da kaygı, agorafobi kaynağı durumların yarattığı gerçek tehlikeye göre ve toplumsal-kültürel bağlamda orantısızdır.

F. Korku, kaygı ya da kaçınma sürekli bir durumdur, altı ay ya da daha uzun sürer.

G. Korku, kaygı ya da kaçınma, klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da toplumsal, işle ilgili alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında işlevsellikte düşmeye neden olur.

H. Sağlığı ilgilendiren başka bir durum varsa (örn. inflamatuvar bağırsak hastalığı, parkinson hastalığı), korku, kaygı ya da kaçınma açıkça aşırı bir düzeydedir.

I. Korku, kaygı ya da kaçınma, başka bir ruhsal bozukluğun belirtileriyle daha iyi açıklanamaz. Sözgelimi, belirtileri özgül fobi, durumsal tür ile sınırlı değildir; yalnızca toplumsal durumları (toplumsal kaygı bozukluğunda olduğu gibi) kapsamaz ve yalnızca takıntılarla (takıntı-zorlantı bozukluğunda olduğu gibi), dış görünümle ilgili algılanan kusurlarla (beden algısı bozukluğunda olduğu gibi, örseleyici olayları anımsatıcılarla (örselenme sonrası gerginlik bozukluğunda olduğu gibi), ya da ayrılma korkusuyla (ayrılma kaygısı bozukluğunda olduğu gibi) ilişkili değildir.

Not: Agorafobi tanısı, panik bozukluğu olup olmadığına bakılmaksızın konur. Kişinin klinik görünümü, hem panik bozukluğu, hem de agorafobi için tanı ölçütlerini karşılıyorsa, her iki tanı birlikte konmalıdır.

Göz Atın

Panik Bozukluk Nedir?

Panik bozukluk (panik bozukluğu), belirli bir durumla ilişkili olmayan sık yaşanan panik ataklar, ve bu …

3 yorum yapılmış

  1. Merhaba. Ben de İstanbul dışına çıktığımda çok korkuyorum. Acaba agorafobi mi benimkisi?

  2. Bem tam anlamadım. Agorafobi panik ataktan farklı bir hastalık mı şimdi?

    • panikataktedavisi

      Merhaba. Evet, agorafobi panik bozukluğundan ayrı bir bozukluk olarak değerlendiriliyor. Ancak yüksek oranda, panik bozukluğuna eşlik eden bir bozukluk.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir